ni Sherie Nicole G. Villena

Pangunahing Impormasyon Tungkol sa Produkto

Ang Probio Food Digester ay isang makinaryang masusing pinag-isipan at pinag-aralan ng ikatlong pangkat ng S11-05 upang matugunan ang suliraning kinakaharap ng Barangay II, Mataas na Kahoy, Batangas ukol sa mabilisang pagdami ng basura. Ang makinaryang ito ay isang waste digester na gumagamit ng mga tira-tirang pagkain o food wastes bilang pangunahing materyal sa paggawa ng renewable energy source sa anyo ng biogas. Ang produktong ito ay kapaki-pakinabang sa napiling komunidad para sa CAPSTONE ng ikatlong pangkat sapagkat ang mga tira-tirang pagkain ay kalimitang nabubuo sa tahanan at magagamit pa ito ng mga residente bilang pamalit sa mga gasul dahil ang biogas na mabubuo mula rito ay magagamit nila sa pagluluto. Para mabuo ang biogas, ilang mga kemikal na maaaring makapag-agnas ng basura kagaya ng bakterya ang magsisilbing decomposers ng mga tira-tirang pagkain na dadaan sa prosesong anaerobic digestion o ang pagbuo ng biogas nang hindi gumagamit ng oxygen. Bukod sa pangunahing produktong biogas, ang mga tira-tirang pagkaing dumaan sa prosesong anaerobic digestion ay nakakabuo rin ng biofertilizer na isang waste product ng makinarya na maaaring gamitin ng mga residente bilang pandilig sa kanilang mga pananim. Hindi kagaya ng mga naunang biogas digesters dito sa Pilipinas maging sa iba’t ibang panig ng mundo, ang aming produkto ay gumagamit ng food wastes imbis na dumi ng hayop. Ito ang napagdesisyunan ng pangkat dahil ang napiling komunidad ay masasabing commercialized o binubuo ng iba’t ibang negosyong may kinalaman sa pagkain kung saan mas magiging epektibo ang paggamit ng tira-tirang pagkain dahil imbis na maging problema ng komunidad ang umiiral na suliranin sa basura, magiging kapaki-pakinabang pa ito sa pang-araw-araw na pamumuhay ng mga tao.

Kalakasan ng Produkto

Bunga ng malikhaing pag-iisip ng ikatlong pangkat na kung tawagin ay Biospectric Corp., nakabuo sila ng isang produktong may layuning makapaglutas sa umiiral na suliranin ng komunidad sa basura. Gayunpaman, kagaya ng iba pang mga produktong makikita ngayon sa iba’t ibang lugar, ang Probio Food Digester ay mayroon ding sariling kalakasan at kahinaan batay sa kakayahan nitong makabuo ng alternatibong enerhiya. Sa unang banda, kung pagtutuunan ng pansin ang kalakasan ng produktong ito, tiyak na una sa listahan ang kakayahan nitong magbigay ng alternatibo ngunit ligtas na uri ng gas na hindi nakakapaminsala sa kapaligiran. Hindi lingid sa kaalaman ng lahat na ang pinagkukunan ng enerhiyang ginagamit sa pagluluto ay galing sa mga fossil fuels na pinangangambahan nang maubos dahil sa mapang-abusong paggamit ng tao. Kaya naman, isa rin ang dahilang ito kung bakit ipinagpatuloy ng pangkat ang pagbuo ng konsepto ng kanilang produkto. Bukod sa kakayahan nitong makapagbigay ng ligtas at alternatibong uri ng enerhiya, ang pangunahing materyal upang mapagana ito ay mabilis lamang matagpuan sapagkat sa kahit saang lugar naman ay matatagpuan ang basurang mula sa mga pagkain. Layunin ng produktong ito na mabawasan ang dami ng basura ng komunidad ng halos labinlimang porsyento sa loob lamang ng isang taon at tinatayang sampung porsyento ang maaaring mabawas sa buwanang gastusin ng bawat residente kung mas pipiliin nilang gamitin ang Probio Food Digester kaysa sa mga LPG gas. Dagdag pa rito, mas tiyak na ligtas ang biogas bilang enerhiya sa pagluluto dahil pinapababa nito ang greenhouse gas emissions na kalaunang nagpapababa rin ng mga epekto ng global warming. Kaya naman, masasabing isang hakbang patungo sa maayos na kalidad ng kapaligiran ang pagtangkilik sa produktong ito.

Kahinaan ng Produkto

Sa kabilang banda, may mga naitala ring kahinaan ang Probio Food Digester bilang hindi pa ito ganap na ginagamit ng karamihan lalo ng ng mga malalaking establisimyento. Isa sa mga kahinaan nito ay ang kahabaan ng proseso sa paggawa ng biogas. Sa katunayan, inaabot ng tatlong linggo ang kabuuang proseso ng pagbuo ng biogas kung hahayaan lamang ang mga bakterya na magtrabaho sa paggawa nito. Bagaman nakaisip ang pangkat na gumamit ng isang heat lamp bilang pampabilis ng kabuuang proseso, maituturing pa ring matagal na panahon ang isang linggong paghihintay bago makagawa ng biogas. Nagsilbi itong kahinaan ng produkto sapagkat mas mahaba ang gugugulin ng residente sa paghihintay kaysa sa panahong magagamit niya ang biogas sa pagluluto. Ayon sa mga sinaliksik ng grupo, ang biogas na magagawa sa huling bahagi ng proseso ay maaaring magamit ng dalawa hanggang tatlong oras lamang ng pagluluto. Dagdag pa rito, ang sistemang ginagamit sa kasalukuyan sa paggawa ng biogas ay hindi pa ganoong kahusay dahil na rin sa bahagyang pag-unlad sa larangan ng teknolohiya. Sa panahon ngayon, hindi pa nagkakaroon ng materyal o proseso na maaaring magpaikli pa ng kabuuang proseso ng pagbuo ng biogas.

Rekomendasyon

Sa masusing pagsisiyasat ng makinaryang Probio Food Digester, makikitang isa pa rin itong kapaki-pakinabang na produkto para sa napiling komunidad sa kabila ng mga kahinaang nabanggit. Tiyak na hindi pa rin mahihigitan ng mga kahinaang ito ang dulot na bentahe ng produkto sapagkat maganda pa rin ang layunin nitong makapaglutas sa nananaig na dilema sa komunidad. Sa pamamagitan ng Probio Food Digester, unti-unti nang makakagawa ng maliit ngunit magandang hakbang sa hangaring pagpapabuti at pagpapaunlad ng komunidad ng Barangay II, Mataas na Kahoy, Batangas. Patunay ang produktong ito na hindi kinakailangang maglabas ng malaking halaga mula sa bulsa upang makagawa ng kagila-gilalas na solusyon para sa bayan. Tanging intelektuwal na kapasidad lamang ang puhunan ng malikhaing konseptong ito, na tinatayang magdudulot ng makabagong kapaligirang hangad natin sa mga susunod pang salinlahi.

Mga Tao sa Likod ng Pagbuo ng Konsepto ng Produkto

Mari Lorenzo I. Matias

Isa ang styrofoam sa nagdadamihang basura na nagkakalat sa paligid ng ating komunidad. Makikita natin ito kahit saang lugar, nasa basura man, nakakalat lamang sa paligid, at lalong lalo na sa mga fast food chain kung saan ang styrofoam ang pangunahing ginagamit bilang lagayan ng mga pagkain. Pero may paraan nga ba upang ang mga basurang ito ay mabawasan? Styro-Carbon Filter Converter ang sagot para sa suliraning matagal nang kinahaharap ng ating komunidad, mapatubig man o basura na suliranin. Pero hindi sa pagkakaalam ng lahat, ano nga ba ang Styro-Carbon Filter Converter?

Kaming grupo ng CAPSTONE ay nakaisip ng “Styro-Carbon Filter Converter” kung saan mawawakasan nito ang dalawang problema ng komunidad, ito ay ang basura at kalinisan ng tubig. Ang SCF Converter ay nakakatulong sa pagbawas ng basurang styrofoam at sa kalinisan ng tubig. Ang layunin ng produktong ito ay gawing activated carbon ang basurang styrofoam at ang activated carbon na ito ay magagamit sa paglilinis ng tubig. Ang produktong ito ay kalidad dahil dumadaan ito sa maraming proseso bago magamit bilang isang panlinis ng tubig. Sa huling proseso, maaari nang magamit ang activated carbon sa paglinis ng tubig at maaari na rin itong ipamahagi sa bawat residente ng komunidad. Itong produkto na ito ang makakasagot sa mga suliraning kinahaharap na natin noon hanggang ngayon.

Kung ang proyektong ito ay may kalakasan, hindi naman maiiwasan ang pagkakaroon ng kahinaan. Ang isa sa kahinaan ng proyektong ito ay ang kakulangan ng badyet. Bilang isang mag-aaral pa lamang, wala pang sapat na badyet para gumastos na nanggagaling sa aming mga sarili lamang. Sa pagsasagawa ng produktong ito, kakailanganin ng malaking badyet. Maaaring makipagtulungan sa mga organisasyon na handang tumulong sa pagpapatupad ng proyektong ito. Ang pagsasagawa ng SCF Converter ay hindi magiging madali sapagkat ito ay nililikha ng mga gamit na kinakailangan ng malaking badyet tulad ng makeshift grider, temperature controller, drill, at iba pa. Ang isa pang kahinaan ng proyektong ito ay nangangailangan ito ng mahabang oras o limang oras upang makuha ang kinakailangang powder na siyang kailangang panlinis ng tubig. Ang huling kahinaan nito ay kinakailangaan rin nitong sobrang init ng temperatura. Sa kabila ng kalakasan at kahinaan ng produkto, mabuti naman ang dinudulot nito sa tao at sa lipunan.

Ang SCF Converter ay maraming oportunidad na matugunan ang problema sa basura at tubig. Sa isang banda, itong produkto na ito ang magsisilbing tagaligtas natin sa kapahamakan tulad ng sakit. Hindi magiging matagumpay ang produktong ito kung walang nagtutulungan upang ito ay mapakinabangan ng lahat. Sa pagtatapos, kahit mayroon pa rin tayong ganitong uri ng makina na makakapagpabago ng kapaligiran, kailangan pa rin ng disiplina ng bawat mamamayan sa komunidad.

ni Yuan Miguel M. Abjelina

Ang pinakamalaking problema na hinaharap ng Barangay Mataas na Lupa ay ang nabubulok na basura. Ayon sa mga residente, mas madami silang naiipon na nabubulok na basura kumpara sa hindi nabubulok. Bilang tugon sa suliraning ito, naisip ng Pangkat 4 na bumuo ng isang makinarya na ginagawang briquette ang mga nabubulok na basura. Ang briquette ay klase ng uling na nabuo mula sa nabubulok na basura at maaring gamitin pangluto o pinagkukuhanan ng enerhiya. Ang makinaryang iminumungkahi ay ang Biomass Briquetting Machine o BBM.  Marami nang klase ng makinarya na kayang gawing briquette ang basura ngunit ang BBM ay espesipikong gumagamit ng nabubulok na basura upang tugunan ang mga pangangailangan ng Brgy. Mataas na Lupa. Dagdag pa rito, ito ay sariling disensyo ng Pangkat 4 at may mga parteng dinagdag ng mga miyembro na naiiba sa ibang Briquette Machine para mabawasan ang gastos sa pagbuo ng makinarya.

Ang iba’t ibang parte ng BBM ay ang:

• Presser – i-cocompress ang mga nabubulok na basura upang ito ay mahulma
• Car Jack ­– tutulak sa presser at tutulong upang mahulma ang mga nabubulok na basura
• Blender Jar at blender blade– 30L stainless na lalagyan  na magsisilbing garapon kung saan ihahalo ang basura
• Blender Motor – makina na magpapagalaw sa mga blender blade
• Molder – kung saan ilalagay ang mga hinalong mga basura at mahuhulma sa nais na anyo
• Machine Frame – ito ang maghahawak, magbibigay istruktura, at magkokonekta sa lahat ng parte ng BBM

Ang pangunahing kalakasan ng BBM ay ang pagiging ecofriendly. Nabubulok na basura ang pinakamlaking suliranin na hinaharap ng Barangay Mataas na Lupa at ibig sabihin nito ay palaging may magagamit sa paggawa ng briquette Nababagay ang BBM sa mga residente ng Barangay Mataas na Lupa sapagkat nabibigyang solusyon ang kanilang problema. Dagdag pa rito, ang matatanggap nilang produkto ay ang briquette na pwedeng alternatibong uling o alternatibong pinagkukuhanan ng enerhiya. Maaaring ibenta rin ang mga briquette sa mga kumpanya na interesado. Higit pa rito, mas mura ang kailangang mga materyales sa pagbubuo ng makinarya kumpara sa ibang Briquetting Machine sapagkat binubuo lamang ito ng simpleng mga parte.  Sa kabuuan, maraming mga benepisyong nabibigay ang BBM.

Sa kabilang dako naman ang BBM ay napakasimple at hindi kasing sopistikado tulad ng ibang Briquetting Machine. Ang mga makina at parte nito ay binuo lamang galing sa parte ng iba pang mga makina at motor. Kung ikukumpara sa ibang Briquetting Machine, hindi ito kasing epektibo sa paggawa ng mga briquette dahil nga sa mga parte nitong hindi espesipikong para sa pagbuo ng briquette. Dagdag pa rito, ang konsepto ng BBM ay mula sa mga estudyante at hindi galing sa mga bihisa sa pag-iinhinyero kung kaya’t maaaring magkaroon ito ng mga depekto sa pagtagal ng panahon. Hindi pa rin naisaalang-lang ang mga kailangang sukat ng blender jar at anong basura ang kailangan upang mapagana sa pinakamainam na performance ang blender blades sapagkat maaaring maapektuhan ito depende sa klasipikasyon ng basura.

Layunin ng Pangkat 4 na bigyang solusyon ang problema ng Barangay Mataas na Lupa sa nabubulok na basura at nais nilang makamit ito sa pamamagitan ng Biomass Briquetting Machine. Kung pagmamasdan, naabot ng grupo ang kanilang layunin sapagkat ang ideya ng BBM higit na makakatulong sa komunidad ngunit mayroon pa itong mga kakulangan na kailangan ng atensyon. Kung lalong pagtutuunan ng pansin, at makakahanap ng tulong pinansyal para lalong umunlad ang BBM, lalong gaganda ang implikasyon nito sa buhay ng mga residente ng Barangay Mataas na Lupa at pati na rin sa iba pang mga komunidad.

ni Marianne Ruby Garcia

Ang pagkakaisa at pagtutulungan ng mga mag-aaral na Lasalyano para sa ika-uunlad ng isang komunidad ay isa sa mga layunin ng CAPSTONE Inititatives. Ayon nga sa isang kilalang salawikain, “Ang mabigat gumagaan, pag napagtutuwangan”. Madaming mga suliranin ang maaring mabigyan ng solusyon kung ang bawat isa ay may motibasyon na tumulong. Kung kaya, ang bawat grupo ay nagkaroon ng tungkulin na pumili ng isang komunidad na kung saan ay kikilalanin ang mga isyu nito ukol sa kapaligiran at kalaunay bibigyan ng solusyon. Ang unang grupo sa seksyon na S11-05 ay napagdesisyunang piliin ang komunidad na Barangay San Carlos sa kadahilanang ito ay humaharap sa hindi lang isa ngunit dalawang isyu ukol sa kapaligiran. Una ay ang hindi wastong pamamahala sa basura o improper waste management at ang pagkakaroon ng hindi malinis na tubig o ang poor water sanitation. Hindi mapag-aalinlanganang tanaw na tanaw ang mga basurang nakakalat sa lansangan ng Barangay San Carlos noong huling beses silang binisita upang magtipon ng datos. Ayon sa ilang mga residente, ang hindi wastong pamamahala ng basura ay nagdudulot na ng masamang epekto sa kanila gaya ng pagbabaha, pagkadumi ng mga kalye at pagkakasakit. Kung kaya, ang grupo ay bumuo ng isang makinarya na maaring makaresolba ng hindi lamang isang problema kundi dalawang suliranin sa isang solusyon.     

Ang Styro-Carbon Filter Converter ay isang makinarya na kung saan layunin ay bawasan ang bilang ng mga gamit na at wala nang halagang styrofoams sa Barangay at sa parehong pagkakataon ay matulungan ang komunidad na magkaroon ng ligtas at malinis na tubig na maaring nilang gamitin sa pang araw araw nilang buhay. Napili ng grupo na styrofoams ang pagtuunan ng pansin sapagkat ito ay hindi nabubulok at tila lumilitaw na magtatagal magpakailanman, bagay na kailangan na bigyan ng agarang solusyon. Ang mga styrofoams na makokolekta ay dadaan sa iba’t ibang proseso gaya ng pagdudurog, pagtutunaw at pagbababad sa solusyon na phosphoric acid upang maging isang activated carbon na layunin ay makapagsala ng maruruming tubig na nanggagaling sa kanilang mga gripo. Sa paraang ito, magkakaroon na ng pagkakataon ang komunidad na magkaroon ng akses sa malinis at ligtas na tubig. May kanyang kalakasan at kahinaan ang nasabing makinarya. Ang kalakasan nito ay una, ang layunin nito ay malutas ang dalawang isyu ukol sa kapaligiran na patuloy nilang kinahaharap. Kumpara nga din sa ibang solusyon na naiisip ng ibang organisasyon, ang Styro-Carbon Filter Converter ang may pinaka adbentahe para sa akin. Hindi lamang isang isyu ang tunguhing solusyunan ng makinarya kundi dalawa. Tipid sa kagamitan at masisigurado pa ang tiyak na solusyon para sa komunidad. Mas malinaw din ang mga panuto kung paano gamitin ang makinarya na kahit simpleng residente ay maaring gumamit. Para sa isyu na mahirap bigyan ng solusyon at maaring magtagal ng ilang taon bago mawala, ang makinaryang ito ay magandang simula. Ngunit bilang ang mga  bumuo ng ideya ng makinaryang ito ay mga mag-aaral pa lamang, mayroon din itong bahaging kahinaan. Para sa akin, hindi maipagkakailang komplikado ang ilang proseso na pagdadaanan ng styrofoams upang makamit ang ninanais naming resulta. Lalo na at ang styrofoams ay dadaan sa tatlong proseso ng pag-iinit na nangangailangan ng matibay na mga kagamitan upang hindi uminit ng labis ang makinarya at maging sanhi pa ng kapahamakan. Kung ako ang tatanungin ay kailangan lang pagbutihin ang pagbubuo ng makinarya lalo na sa parte kung saan balak na tunawin ang styrofoams dahil ito talaga ay mangangailangan ng ibayong ingat at pag-aaral upang matamo ang inaasam na resulta. Ngunit sa kabuuan, kung bibigyan ko ito ng sariling marka ay ito ay 8/10 sapagkat ang makinarya ay may malaking potensyal upang makaresolba ng mga isyu sa kapaligiran. Kailangan lamang ng mas mabuti at puspos na pag-iingat at pag-aaral upang makamit ang ganap na resulta.

Bilang konklusyon, masasabi kong magiging malaking tulong ang makinarya upang maresolba ang isyu ukol sa kapaligiran ng Barangay San Carlos. Una dahil sa pagkokolekta naming ng mga gamit na at wala nang halagang styrofoams na nakakalat sa mga lansangan at ang pangalawa ay ang pagresolba din nito sa problema sa kalinisan ng tubig. Bilang isa sa mga estudyanteng Lasalyano na saksi sa pagbuo ng ideya at konsepto ng makinaryang ito, naniniwala at nagtitiwala akong kaya nitong panindigan ang mga layunin na inaasahan. Naniniwala din akong kaya nitong maghatid ng dekalidad na pagbabago para sa mga residente ng San Carlos na sa wakas ay mabawasan na ang hindi kinakailangang kalat sa paligid at ang maduduming tubig na nakapaghahatid na ng sakit sa buong komunidad.

ni Vince Arielle Lojo

Ang CAPSTONE Initiatives ng institusyon ng De La Salle Lipa ay isang programa na kung saan ang mga mag-aaral ay minumulat sa mga isyung kinahaharap ng kanilang mga komunidad. Binibigyan ng programang ito ng pagkakataon ang mga estudyante na makabuo ng mga solusyon na tutugon sa isyu na nagdudulot ng inkombenyensiya hindi lamang sa kanila bilang indibidwal, ngunit ay pati na rin sa mga residente sa komunidad na kanilang kinabibilangan.

­­ Improper Waste Management o ang hindi tamang pamamahala ng mga basura ay isa na marahil sa pinakamalaking isyu na kinahaharap ng ilang mga syudad sa ating bansa. Nagdudulot ito ng pagbabaha, hindi kaaya-ayang amoy, mga sakit katulad ng dengue at mga impeksyon na maaaring maging sagabal sa mga indibidwal na naninirahan sa barangay at sumira sa reputasyon ng lugar. Kung kaya’t ang pangkat lima ng S11-05 ay nakapagdisenyo ng proyekto na tinatawag na Bi-CYCLE na may inspirasyon mula sa kaparehong isyu na naobserbahan sa Barangay Balintawak, Lipa City, kung saan ang mga basura ay nagkalat at walang pinaglalagyan o pinupuntahan at karamihan nito ay magkakasamang nakatambak sa mga bakanteng lote  sa nasabing lugar. May layunin ito na mabawasan ang kabuuang bilang ng basura na mayroon ang barangay, gumawa ng mapakikinabangan na kagamitan mula sa mga basura na isinalang sa shredder at suportahan ang Sustainable Development Goals #3, #6, #11, #13, #14 at #15.

Ang Bi-CYCLE ay isang makina na kung saan ang basurang nililikha ng mga residente ay pinipilas sa maliliit na sukat sa pamamagitan ng proseso ng shredding. Ito ay nahahati sa dalawang bahagi upang maglaan ng espasyo sa nabubulok at di-nabubulok na basura.  Ang ilan sa mga materylas na gagamitin sa pagbuo rito ay magmumula sa mga surplus bilang suporta sa pangangalaga sa ating kalikasan sa pamamagitan ng paggamit ng mga alternatibo na may mas mababang presyo, na katulad ng bagong mga materyales, ay makapagbibigay rin ng parehong kalidad ng trabaho.  Pinapagana ito sa pamamagitan ng pagpidal sa biseklatang nakakakonekta sa talim ng waste shredder sa tulong ng isang chain. Ang paraan upang gumana ang makina ay nagtataguyod ng malusog na pamumuhay sapagkat ay hinihikiyat nito ang mga tao na maging aktibo kasabay ng pagpuksa sa isyu ng komunidad na kanilang kinabibilangan. Isa sa layunin nito ay ang mapakinabangan ang mga basura sa bagong inyo nito at ang ilang halimbawa ay ang nabubulok na mga basura bilang pataba sa lupa at ang mga di-nabubulok na basura bilang isang mas pinatibay na konkretong semento.

Sa isang proyekto, hindi maiiwasan ang pagkakaroon ng mga balakid sa daan, lalo na at kung mismong mga residente ang hindi makikipagtulungan sa grupo na harapin ang isyu sa paraan ng pagsuporta sa proyektong ipinatutupad. Maaaring gawin na rason ng mga indibidwal ang katamaran o di kaya naman ay ang kanilang layo mula sa lugar na pinaglalagyan ng makina na maaaring dahilan upang hindi mapakinabangan ang proyekto. Sa kabila ng lahat ng hadlang na ito, patuloy parin na hihikayatin ng bawat miyembro ng grupo kasama ang mga opisyal ng barangay ang mga residente na makiisa sa hangarin na puksain ang suliranin na mayroon ang kanilang komunidad kasabay ng pagpapatibay ng kanilang samahan at pagtataguyod ng mas malinis na kapaligiran at malusog na pamumuhay.

Ang pagkakaroon ng proyekto katulad ng Bi-CYCLE ay mabisang magtataguyod hindi lamang ng kalinisan at pagreresiklo ngunit ay pati na rin ang pagpapaunlad ng samahan ng mga residente sa barangay Balintawak upang maging isa sila sa layunin na ilagay sa mabuti at mapanatili ang kalagayan ng kanilang komunidad ngayon at sa mga magdadaan pa na mga pahahon. Ang pagtangkilik sa proyekto na ito ay magiging kapaki-pakinabang sa kapaligiran at pati na rin sa kalusugan ng mga taong tatangkilik nito. Sinusuportahan nito ang Sustainable Development Goals na daan upang makamit ang inaasam na pag-unlad ng komunidad at mapanatili ito sa parehong estado para sa mga susunod pang mga henerasyon. Kaya naman ang lahat ay inaanyayahan na makiisa sa pagtangkilik sa Bi-CYCLE at maging tagapangasiwa ng kapaligiran upang masimulan ang pagsulong tungo sa kaunlaran.

-Christ John Lloyd G. Atienza

“CAPSTONE” ang pinagmulan ng mga ideya ng estudyante sa De La Salle Lipa upang mabuo ang kanilang proyekto. Ngunit ano nga ba ito, natanong mo ba ang sarili mo kung anong pakay nito sa mga estudyante? Ang “CAPSTONE” ay isang programa ng De La Salle Lipa na ang nais makamit ng mga estudyante ay magkaroon ng mas mahusay na komunikasyon sa kapwa tao at matulungan ang isang barangay na masolusyonan ang problemang kinakaharap nito. Kung pagtutuunan natin ang ginagawa ng isang tipikal na estudyanteng nasa baitang labing-isa sa “STEM” strand, ang mga ito ay bubuo ng mungkahi ng isang makina na ang kalalabasan ay isang produkto na makakatulong sa komunidad. Nahahati ang isang klase sa lima hanggang anim na grupo at tuwing araw ng miyerkules ay nag-uusap ang grupo tungkol sa kanilang pinaplanong proyekto para sa komunidad na napili nila. Ang makinang maihahandog ng isang grupo ay ang “Styro-Carbon Filter Converter” o SCF Converter sa pinaikling bersyon ng katawagan rito.

Isang grupo na kilala sa tawag na “iNovation Generation Corporation” ng S11-05 ang nakapag-isip ng ideya na ito ang ihandog nilang proyekto para sa Barangay San Carlos sa bayan ng Lipa. Batay sa obserbasyon ng grupo sa nasabing lugar, ang mga problemang kinakaharap ng barangay ay ang hindi maayos na segregasyon ng mga basura dahil mga nakakalat lang ito sa ilang bahagi ng kalsada at ang iniaangal ng mga residente na ang pinagkukuhanan nilang suplay ng tubig ay hindi nakakasiguradong malinis. At dahil sa mga hinaing na iyon, naisip ng grupo kung paano mareresolba ang nasabing problema. Dito na nabuo ang SCF na ang imbensyon ay hango pa sa tatlong kabataan na taga-ibang bansa. Ang SCF ay isang makina na ang layunin ay makapagbuo ng isang “activated carbon” gamit ang styrofoam na magagamit sa pagsala ng mga maliliit na maruruming butil upang makakuha ang mga residente ng malinis at naaayong mainom na tubig. Sa mas detalyadong kakayahan ng makina, dinudurog nito ang “styrofoam” na ang kalalabasan ay mga maliliit na butil. Sunod rito ay ang tatlong yugto ng pagpapainit sa nadurog na “styrofoam”. Una ay ang pagpapainit nito sa umaapoy na “100 degrees celsius”. Hangin ang isa mga pinaka-sangkap ng materyal na ito kaya ganoon na lamang nito isinala. Sunod naman ay ang pagpupulbos sa mga maliliit na “styrofoam”. Pagkatapos nito ay ang muling papainitin ang pulbos sa tumataginting na “500 degrees celsius” upang maalis ang mga hindi kaaya-ayang kemikal na makakasama sa ating kalusugan na nabuo sa proseso ng pagpupulbos nito. Ang huling destinasyon nito ay ang pagbabad nito sa “phosphoric acid” na mas mapapabuti ang pagtanggal ng kemikal. Pagkatapos nito, ilalagay ang produkto sa isang tela at maaari nang magamit ito. Sa kahinaan ng makina, batay sa pinagkukuhan nitong enerhiya upang magawa ang nasabing proseso, malakas ang konsumo nito sa elektrisidad na may masamang epekto sa pinagkukuhanan natin ng kuryente.

Ang suhestyon ko lamang naman upang makatulong talaga ito hindi lang sa isang komunidad, kundi sa lahat na ng kapaligiran dito sa mundong ginagalawan natin ay dapat ang pagkuhanan ng enerhiya ng makina ay galing sa sikat ng araw dahil walang nasasayang na materyales na limitado sa ating mundo. Sa pagtatapos nito, Hindi sa lahat ng pagkakataon, mabuti ang epekto ng isang proyekto, ngunit sa mga kakayahan nito, hindi natin namamalayan na may naaapektuhan pa rin ito dahil napapaniwala nito ang isang tao sa kung ano ang kaya niyang gawin. Paalala lamang po ito sa mga nagnanais mabago ang isang komunidad, huwag kalimutang alagaan ang ating kapaligiran sapagkat lahat ng bagay sa ating mundo ay limitado, kahit na ang ginagawa nito ay isang siklo lamang, matuto tayong magtipid para sa ikabubuti ng haharapin natin sa mga susunod na araw.

ni Ahna Dominique R. Eguia

Ang CAPSTONE Initiatives ay isang adhikain na ipinapatupad hindi lamang sa De La Salle Lipa kung hindi pati na rin sa iba pang mga institusyon o eskwelahan sa Pilipinas. Layunin ng proyektong ito na magbigay ng mga solusyon o mga programa na makatutulong sa paglutas ng lumalaking problema ng isang komunidad. Sa institusyon ng De La Salle Lipa, ang CAPSTONE ay isinasagawa ng mga mag-aaral na nasa Baitang 4 hanggang Baitang 12. Bilang karagdagan, ang mga mag-aaral na Lasalyano ay nabibigyan ng pagkakataon na mahasa ang kanilang kritikal at analitikal na pag-iisip. Bilang pagsuporta at pagtangkilik ng mga mag-aaral dito, bawat baitang ay gagawa ng kanya-kanyang proyekto dala-dala ang iisang layunin, ang makatulong sa mga lumalalang suliranin ng komunidad na kanilang mapipili.

Ang komunidad na napili ng CFAC Corporation mula sa pangkat 5 ng seksyon S11-05 ay ang Barangay Balintawak, Lipa City. Napili ang lugar na ito sapagkat kinakitaan ito ng malubhang problema hinggil sa hindi tamang pagtatapon at pagsasaayos ng mga basura o improper waste management. Ang produktong naisip ng grupo ay ang “Man-Powered Pedal Waste Shredding Machine” o ang Bi-CYCLE. Ang produktong ito ay nahahati sa dalawang pangkat. Ang shredder na para sa mga nabubulok o biodegradable at ang shredder para sa mga di-nabubulok o non-biodegradable. Ang mga biodegradable na mahahati sa maliliit na piraso ay maaaring magamit na pataba sa mga tanim at ang mga non-biodegradable naman ay maaaring magamit upang makagawa ng bagong mga produkto.

Sa paggawa ng produkto, hindi maiiwasan na magkaroon ng mga kalakasan at kahinaan ang mga ito. Isa sa mga kalakasan ng proyekto ay ang layunin ng grupo na makatulong sa komunidad na kanilang napili sa paraang madali at abot-kaya ng kanilang barangay. Bilang karagdagan, hindi lamang ang kalikasan ang makatatanggap ng benepisyo mula sa produkto ng grupo kung hindi pati na rin sa kalusugan ng mga residente ng barangay. Tunay na napakaganda ng proyektong inihanda ng grupo dahil ito ay kailangan ng lakas ng tao sapagkat isang bisekleta ang naka-konekta sa machine. Dahil dito, mabibigyan ng pagkakataon ang mga residente na makapag-ehersisyo at mapanitili ang magandang kalusugan sa barangay. Isa pang kalakasan ng proyektong gagawin ng grupo ay ang pagkukunan ng mga kagamitan na kakailanganin sapagkat imbis na sa mga hardware store kukunin ang mga gamit ay sa mga tambakan o mas kilala bilang junkshop at sa surplus kung saan higit na mas mura ang mga produkto rito nang hindi isinasakripisyo ang kalidad ng mga ito. Sa kabila ng mga kalakasang nabanggit, hindi maiiwasan na magkaroon din ng kahinaan ang produkto. Isa na rito ang posibilidad na magkulang sa badyet ang grupo sapagkat sila ay mga estudyante pa lamang. Ang hindi pagsuporta ng pamunuan ng barangay at ng mga residente ay isa rin sa mga nakikitang kahinaan ng proyekto. Bukod sa mga nabanggit, pinaniniwalaang ang kakulangan sa oras upang gawin ang nasabing produkto ay isa rin sa itinuturing na kahinaan ng produkto ng grupo.

Bilang isang mag-aaral, ang makatulong sa kapwa ay maituturing na isang pribeliheyo. Ang makapagbigay ng solusyon sa problema na kinakaharap ng kanilang komunidad ay nakapagbibigay ng kasiyahan at kaginhawaan sa pakiramdam. Marami mang kalakasan o kahinaan ang isang produkto, ang mahalaga ay may potensyal ito na makapag-ambag ng malaking pagbabago sa isang komunidad. Tandaan na kahit ang proyektong gaya ng CAPSTONE ay isa sa mga salik na nakapagbibigay ng mataas na grado sa mga mag-aaral, dapat isaisip na ang pagkakaroon ng mataas na grado ay sandali lamang, ngunit ang makatulong sa iba at mabawasan ang mga problemang kanilang kinakaharap ay mayroong makabuluhan at matagal na epekto hindi lamang sa buhay ng mga residenteng matutulungan kung hindi pati na rin sa sariling buhay ng isang taong taos-puso ang ibinigay na tulong.